Մենք համազգային` եւ՛ ներքին եւ՛ արտաքին աղետի շեմին ենք կանգնած.Վ.Ավետիսյան

Սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին «Ասպարեզը» զրուցել է «Հիմնադիր խորհրդարանի» անդամ Վարուժան Ավետիսյանի հետ:

-Պարոն Ավետիսյան, ի՞նչ եք կարծում, ո՞ւմ է հարկավոր Ս.Սարգսյանի նախաձեռնած սահմանադրական հանրաքվեն:

-Սերժ Սարգսյանի սահմանադրական հանրաքվեն, առաջին հերթին հարկավոր է հենց իրեն, քանի որ նա այլ տարբերակ չի տեսնում իր գլխավորությամբ ռեժիմի վերարտադրության համար: Իմ կարծիքով, սա ամենաերաշխավորված տարբերակն է, որն հնարավորություն կընձեռի, որոշակիորեն, ֆորմալ առումով  փոփոխելով կառավարման համակարգը, այն նաեւ համապատասխանեցնել իրական կառավարման համակարգին, որն այսօր կա Հայաստանում` սահմանադրությունից դուրս գործող եւ զուգահեռաբար, ապահովել իշխանության հավերժացումը:

-Արդյոք գոյություն ունի՞ սահմանադրական փոփոխությունների հանրային պահանջ:

-Անկախություն ձեռք բերելուց ի վեր, Հայաստանում կա սահմանադրականության հանրային պահանջ: Ժողովուրդն ուզում է ժողովրդավարություն, իրավունքի գերակայություն, ուզում ենք, որ սահմանադրությունը պահպանվի: Սահմանադրությունը բարձրագույն իրավական ակտ է` օժտված իրավաբանական ուժով, որտեղ  սահմանադրականության սկզբունքները, կանոններն ամրագրված են, բայց, հնարավոր է նաեւ այնպիսի վիճակ, որ գրավոր սահմանադրություն չլինի, սակայն սահմանադրականություն լինի: Մենք ունենք սահմանադրականություն հաստատելու պահանջ: Եթե սահմանադրականություն չկա, ապա սահմանադրությունը, որպես իրավական ակտ, վերածվում է ձեւական փաստաթղթի, եւ խոսել այն մասին, թե այդ ակտի փոփոխության անհրաժեշտություն կա, թե ոչ, դա արդեն դառնում է երկրորդական: Որպես մասնագետ ասեմ, որ սահմանադրականության հաստատման ճանապարհին՝ մենք կարիք կունենանք, գործող սահմանադրությունը պետական կառավարման համակարգի մասով բարեփոխելու, բայց դա այս պահին անհրաժեշտ խոսակցություն չէ: Այժմ մենք պետք է ամեն գնով պահպանենք գործող սահմանադրությունը` թույլ չտալով Սերժ Սարգսյանի եւ նրա գլխավորած ռեժիմի վերարտադրությունը, քանի որ մենք համազգային` եւ՛ ներքին եւ՛ արտաքին աղետի շեմին ենք  կանգնած: Շատ արագ ժողովրդի կամքը վերահաստատելու եւ նրա իշխանությունը վերականգնելու անհրաժեշտություն կա: Այդ պատճառով, պետք է մի կողմ թողնել երկրորդական հարցերը եւ զբաղվել գլխավոր հարցերով:

-Եթե սահմանադրական փոփոխությունների անհրաժեշտություն չկա, ապա ի՞նչ հիմքով է Ս.Սարգսյանը փորձում փոփոխություններ մտցնել սահմանադրության մեջ:

-Ս.Սարգսյանը երբեւէ չի հարցրել ժողովրդի կարծիքը, երբեք հաշվի չի նստել ժողովրդի կամքի, հանրային պահանջի հետ` կա՞, թե՞ չկա որեւէ բանի պահանջ: ԵՏՄ մտնելու պահանջ կա՞ր, որ Ս.Սարգսյանն ինքնակամ կամ ինքնագլուխ որոշում կայացրեց` մեր` բոլորի անունից, գնաց եւ նման փաստաթղթեր ստորագրեց: Մեր տնտեսությունը քայքայվում է, երկիրը շարունակում է գահավիժել, բայց, կրկին, ոչ մեկի կարծիքն էլ հաշվի չեն առնում: Ս.Սագսյանը ղեկավարվում է իր անձնական եւ իր հանցավոր կլանի ներկայացուցիչների շահերով, ուրիշ որեւէ շահով նա չի առաջնորդվում: Բնականաբար, համեմատության մեջ դնել, թե՝ եթե չկա հանրային պահանջ, ապա ինչու է նա փորձում փոփոխություններ կատարել սահմանադրության մեջ, այդ հարցին կա շատ պարզ պատասխան. Ս.Սարգսյանն իր անձնական շահից դրդված է փորձում նման փոփոխություններ կատարել:

-Արդյո՞ք ՀՀ չարիքներն ու ձախողումները գործող սահմանադրության պատճառով են, եթե ոչ, ապա ի՞նչ պատճառով են:

-Հարկավ` գործող սահմանադրության պատճառով չեն. Հայաստանում սահմանադրությունը երբեւէ չի պահպանվել: 1995 թվականից սկսած, սահմանադրության հանրաքվեն կեղծիքներով եղել եւ 2005 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները եւս: Էլ չխոսենք այս ամբողջ ընթացքում տեղի ունեցած ընտրական գործընթացների վեաբերյալ, որոնք հետզհետե դարձել են ընտրությունները՝ որպես ռեժիմի վերարտադրության մեխանիզմ կատարելագործելու եւ արդեն, անհաղթահարելի երեւույթի վերածելու գործընթաց: Մենք ականատես ենք ժողովրդի իշխանության ամբողջական յուրացման հանգամանքին, եւ ամբողջ չարիքն այնտեղից է գալիս, որ ժողովրդի կամքը բռնադատված է, եւ իշխանությունները ժողովրդի անունից կառավարում են` հանուն անձնական եւ կլանային շահի, նաեւ օտարին ծառայող մի խումբ հանցագործներ, ովքեր եւս գործում են հանուն անձնական շահի: Չարիքի պատճառն այստեղ է, ոչ թե սահմանադրության կամ որեւէ իրավական ակտի լավ կամ վատ լինելու մեջ: Մենք գիտենք, որ կան պետություններ, որտեղ՝ որպես ամբողջական իրավական ակտ, սահմանադրություններ չկան, բայց կա սահմանադրականություն, իրավունքի գերակայություն եւ ժողովրդավարություն:

-Ի՞նչ եք կարծում, մարդիկ կմասնակցե՞ն հնարավոր հանրաքվեին, թե՞ կբոյկոտե՞ն, կամ, եթե կաշառք տան` կգնա՞ն քվեարկելու:

-Դիտարկելով մեր անցած վերջին 25 տարվա քաղաքական ուղին, մենք պետք է հասկանանք, որ այն մղիչ գործոնները, որոնք ժողովրդին ոտքի են հանում, եւ քաղաքական որոշակի սուբյեկտայնություն են հաղորդում, նաեւ մեր այս կարճաժամկետ անկախության պատմությունն ուսումնասիրելով, կարող ենք հաստատապես ասել, որ ժողովուրդը քաղաքականապես ակտիվանում եւ ոտքի է կանգնում այն ժամանակ, երբ իր կամքը փորձում է արտահայտել նախագահական ընտրությունների ժամանակ: Այն պարզ պատճառով, որ Հայաստանում գործում է կառավարման բրգաձեւ համակարգ, եւ ժողովուրդը, ձգտելով երկրի համար առաջին մարդուն փոխել, փորձում է համակարգային փոփոխությունների հասնել: Պառլամենտական եւ ՏԻՄ ընտրությունները մեր երկրում ոչ թե քաղաքական միջոցառումներ են, այլ՝ վիճակագրական միջոցառումներ, որոնց գործակցության արդյունքն ազդարարում է իշխող եւ գործող կուսակցությունների հաղթանակը ժողովրդի հանդեպ: Այնպես  որ, շատ քիչ հավանականություն կա, որ մարդիկ հանրաքվեին ակտիվորեն կմասնակցեն: Միեւնույն ժամանակ, պետք է հաշվի առնել, որ հանրաքվեին մասնակցելով եւ սահմանադրական բարեփոխումներին ոչ ասելով՝ ոչինչ չի փոխվի. միեւնույն է` հերթական անգամ թվեր կնկարեն եւ ցույց կտան, որ այսպիսին է հանրաքվեի արդյունքները: Ուստի, գնալ եւ այդ բարեփոխումներին ոչ ասելը կարող է դառնալ ռեժիմի եւ սահմանադրական փոփոխությունների  լեգիտիմացման հերթական գործողություն: Եթե ժողովրդի եւ քաղաքական ուժերի համախմբում չլինի եւ այդ առիթով մարդկանց չփորձեն ոտքի հանել, ապա կլինի պասիվ բոյկոտի վիճակ. մարդիկ կնստեն տները, ոչ մի հանրաքվեի էլ չեն մասնակցի, եւ ռեժիմը ցույց կտա այն թվերը, ինչ 2005 թվականի հանրաքվեի ժամանակ: Նախ, հանրաքվեին ոչ ասելը քաղաքական ուժերի համախմբման առիթ պետք է հանդիսանա, բայց ժողովուրդը չի կարող հանրաքվեին ոչ ասելու, բոյկոտելու եւ հանրաքվեի վերաբերյալ որեւէ գործողություն կատարելու նպատակով համախմբվել. այդ հարցերն այսօր ժողովրդին չեն հետաքրքրում: Այդ պատճառով, մենք առաջարկում ենք ակտիվ բոյկոտի մարտավարություն որդեգրել եւ հանրաքվեի չմասնակցելով, դուրս գալ փողոց եւ սկսել քաղաքական մի գործընթաց, որը պետք է ավարտվի Ս.Սարգսյանի եւ նրա գլխավորած հանցավոր ռեժիմի հեռացմամբ: Բացի այդ, մի բան է ռեժիմին հեռացնելը, մեկ այլ բան` երկիրն այս աղետալի վիճակից հանելը:

-Վերջում, կցանկանայի հարցնել՝ սահմանադրական փոփոխությունների նախագծում որեւէ դրական բան տեսնու՞մ եք:

-Եթե ժողովրդի իշխանությունը յուրացրած գլխավոր հանցագործն իր հանցագործ թիմով, առանց սահմանադրականության միջավայր ձեւավորելու, առաջարկում է սահմանադրական փոփոխություններ, դրա պատառիկները ոչնչացնելու նպատակով, ապա անտեղի է քննարկել` հանցագործի ներկայացրած առանձին դրույթի դրական կամ բացասական կետը: Մենք պետք է նկատի ունենաք, որ սահմանադրականության հաստատման համար, ճիշտ կլինի, որ սահմանադրությունը ներքեւից մշակվի. այսինքն, Իսլանդիայի օրինակով, ստեղծել այնպիսի մեխանիզմներ, որոնց շնորհիվ ժողովուրդը կկարողանա իր կամքն ու ցանկությունն արտահայտել, թե բարձրագույն իրավաբանական ուժ ունեցող իրավական ակտի մակարդակով ինչպիսի՞ կարգավորման մեխանիզմներ կցանկանար իր երկրում տեսնել, որից հետո մասնագետները կամփոփեն, կկազմեն նախագիծ, նորից այն կդնեն համաժողովրդական քննարկման եւ երկրորդ անգամ, արդեն հիմնական արդյունքներն ամփոփելուց հետո, քվեարկության: Սրանք այն գործողություններն են, որ ռեժիմին հեռացնելուց հետո պետք է կատարել: Մենք կարիք ունենք շատ ավելի լավ մշակված եւ ժողովրդավարական սահմանադրության, իսկ դրա մասին պետք է մտածել անցումային փուլում: Իսկ այժմ դրա ժամանակը չէ, այլ հարկավոր է մտածել եղածը պահպանելու եւ դրա վրա հենվելով` ռեժիմին հեռացնելու մասին:

Նյութի աղբյուր՝ http://www.asparez.am/news-hy/varujan_avetisyan-hy-2/

Share Button