Եթե պետություն չլինի, Սփյուռքի մասին կարելի է մոռանալ. Վարդան Մարաշլյան

Ես ներկայացնում եմ «Վերադարձ Հայաստան» կազմակերպությունը: Մեր կազմակերպության անցկացրած` Սփյուռքի և Հայաստանի համար հայրենադարձության կարևորության վերաբերյալ հարցումների արդյունքների համաձայն, հայրենադարձությունը.

1. մինիմալիզացնում է ձուլման ռիսկերը,

2. երաշխավորում է մեր և մեր երեխաների հայ լինելու ապագան,

3. շատ կարևոր այլընտրանք է հայերի համար, որոնք ապրում են անկայուն ռեգիոններում. այն ինչ է տեղի ունենում Սիրիայում, կարող է տարածվել նաև այլ երկրների վրա,

4. կարևոր է այն հայերի համար, որոնք ուզում են իրենց անձնական լուման ունենալ մեր պետության կայացման գործում,

5. որոշ հայրենադարձների համար Հայաստանում կյանքի որոշակի որակ ունենալու հնարավորություն է, ինչը բավական դժվար է ձեռք բերել իրենց երկրներում,

6. հագեցած շուկաներ ունեցող երկրներում բնակվող և աշխատող հայրենադարձներին հնարավորություն է տալիս իրենց գիտելիքները և փորձը իրացնել Հայաստանում` տնտեսության նոր սեգմենտներում և նոր տնտեսական ոլորտներում:

Պետության համար նույնպես այս ամենը պետք է կարևոր լինի, որովհետև մշակութային երկիր բերելով այդ մարդկանց, պետությունը միայն կշահի։ Սա, բնականաբար, կնպաստի երկրում որակական փոփոխությունների կատարմանը և տնտեսական նոր հնարավորություններ կստեղծի, այդ թվում` կօգնի գրավելու Հայաստանից դուրս գտնվող այլ շուկաներ:

Մենք ունենք ազգային անվտանգության լուրջ խնդիրներ, որոնք առաջանում են արտագաղթի պատճառով: Դրանք հնարավոր է լուծել Արցախի, հատկապես` նրա ազատագրված տարածքների վերաբնակեցման և հայրենադարձության միջոցով: Այս այդ գործընթացում հայրենադարձները կարող են շատ լուրջ ներդրում ունենալ։

Պետությունը հստակ պետք է հասկանա, որ կարևոր է ձևավորել նոր տնտեսական գոտիներ և նոր պայմաններ ու ռեժիմներ, որպեսզի հայերը կարողանան հաստատվել սահմանամերձ տարածքներում և Արցախի ազատագրված տարածքներում: Այդ պատճառով պիտի հստակ ձևավորվեն նոր մոդելներ, բիզնես մոդելներ, որոնցում կմասնակցեն և՛ պետությունը, և՛ սփյուռքյան կազմակերպությունները` նոր բնակավայրեր ձևավորելու նպատակով: Շատ կարևոր է սկսել այն շարժումը, որը կապում է կոնկրետ սփյուռքյան համայնքը կոնկրետ համայնքի կամ գյուղի հետ: Այս մեխանիզմով յուրքանչյուր դեպքում հնարավոր կլինի զարգացնել որևէ կոնկրետ տարածաշրջան կամ կոնկրետ գյուղ:

Կարևոր է, որ պետությունը և սփյուռքյան կազմակերպությունները ստեղծեն կարճաժամկետ ինտեգրման դասընթացներ, որպեսզի հայրենադարձները կարողանան ճիշտ և արդյունավետ կերպով ինտեգրվել:

Պետությունը պետք է նաև ձևավորի ժամանակավոր կացության ֆոնդ և առաջարկի վարձակալության սուբսիդիաներ, ինչպես, օրինակ, անում է Իսրայելի պետությունը, ինչպես նաև հատուկ շինարարության ծրագրեր մշակի ազատագրված տարածքներում, որպեսզի մարդիկ ավելի պատրաստ լինեն տեղափոխվելու այնտեղ: Առհասարակ պետության աջակցությունը ավելի լուրջ ու պրոֆեսիոնալ պետք է լինի՝ աշխատանք գտնելու, գործ սկսելու և իրավական աջակցություն ստանալու հարցերում:

Հայրենադարձության հարցում հիմնական անելիքներն են.

1. Մենք պետք է  արտագաղթի և ձուլման պրոբլեմը Սփյուռքում դարձնենք որպես հայության անվտանգության համար մեկ պրոբլեմ և հասկանանք, որ այն իրականում կարող է առաջիկա տասը-քսան տարիների ընթացքում աղետի վերածվել, եթե որևէ բան չփոխենք:

2. Կարևոր է հասկանալ, որ որակյալ հայրենադարձությունը, այսինքն՝ գիտելիք և կարողություններ ունեցող և դրանք տեղացի ժողովրդին փոխանցելու և նրանց հետ կյանքի դժվարությունները կիսելու հարցում պատրաստակամ մարդկանց հայրենադարձությունը, կարող է շատ լրջորեն օգնել նշված պրոբլեմի լուծմանը:

3. Շատ կարևոր է, որ պետությունը և սփյուռքյան կազմակերպությունները հայրենադարձությունը համարեն որպես համար մեկ խնդիր և համապատասխան ծրագրեր մշակեն ու գումարներ հատկացնեն տարբեր ձևերով հայրենադարձությունը խթանելու համար:

4. Դարձյալ շատ կարևոր է, որ պետական մակարդակով մշակվի հատուկ ծրագիր, թե ինչպես պետք է պետությունը և սփյուռքյան կազմակերպությունները վարվեն այն պարագայում, երբ հայերը վտանգված են:

5. Պետք է նաև հստակ ծրագիր ունենանք և հասկանանք՝ ինչպես ենք վերաբնակեցնում ազատագրված և սահմանամերձ տարածքները:

6. Ամենակարևորը` մենք պետք է քսան-երեսուն տարվա կտրվածքով նայենք այս հարցերին և փորձենք հասկանալ, թե ինչ պետք է անենք, ինչպիսի քաղաքական և տնտեսական մոդելներ պետք է ընտրենք:

Այս ամենը ենթադրում է բավականին լուրջ փոփոխությունների իրագործում, ուստի պետք է համագործակցել բոլոր առողջ ուժերի հետ: Սփյուռքը նույնպես պետք է ավելի հստակ հասկանա այսօրվա ռեալ խնդիրները և շեշտը դնի դրանց վրա: Քանի, որ ինչպես ասացի, խոսքը վերաբերում է այն հարցին` քսան-երեսուն տարվա հեռանկարում ունենալու ենք պետություն թե ոչ: Եվ, համապատասխանաբար, պետք է նկատի ունենալ, որ եթե պետություն չլինի, Սփյուռքի մասին կարելի է մոռանալ, որովհետև առանց հզոր պետության Սփյուռքը կձուլվի շատ արագ տեմպերով:

Share Button