Տաղանդի և ֆինանսների վերադարձը դեպի Հայաստանը հնարավոր է միայն վստահության վերականգնումով. Ռոբերտ Այդաբիրյան

Վերջին 20 տարվա ընթացքում համաշխարհային մասշտաբով տեղի ունեցող քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական տագնապները բազմապատկեցին գաղթականության աճը երկրագնդի վրա։ 215.000.000 մարդ այս գաղթականության վերջին ալիքն է, ինչը բացառիկ մեծ թիվ է։

Հետխորհրդային երկրներում արտագաղթի ալիքը չափազանց վտանգավոր չափերի է հասնում: Այդ երկրների, այդ թվում` Հայաստանի վերաբերյալ կան գիտնականների և համաշխարհային աշխատանքի գրասենյակների կատարած լուրջ ուսումնասիրություններ և վերլուծություններ ներգաղթը խթանելու և Սփյուռքը ուժեղացնելու վերաբերյալ։

Միևնույն ժամանակ` մի շարք երկրներում, ինչպես, օրինակ` Չինաստանում, Հնդկաստանում և Հարավային Աֆրիկայում, կա զգալի ներգաղթ։ Օրինակ՝ վերջին տարիների ընթացքում Չինաստան վերադարձան մոտ 500.000 չինացի, որոնք ուսում են ստացել և աշխատել Արևմուտքում։ Այս 500.000-ից շատերը աշխատել են բարձր տեխնոլոգիաներով, մասնագետներ են և Չինաստանում տիրապետում են այդ դաշտին։ Նույն երևույթն է նաև Հնդկաստանում, որտեղ հանրածանոթ, համաշխարհային Կատայի ընկերության տնօրենը խոստովանում էր, որ իր աշխատավորները և ղեկավարները մինչև մայր հայրենիք վերադառնալը կրթվել և աշխատել են արտասահմանում։ Անշուշտ, նրանց թվում կան ոչ միայն բարձր տեխնոլոգիաների մասնագետներ, այլև շատ այլ մասնագետներ, որոնք օգտակար կլինեն իրենց երկրին։

Վերջերս առիթ ունեցա հանդիպելու վաթսուն երիտասարդ հայ տղաների և աղջիկների, որոնք հավաքվել էին աշխատելու նպատակով դիմելու Հայ երիտասարդ մասնագետների միություն։ Այդ վաթսունից երեսունը Հայաստանից էին, որոնց մեջ կային շատ փայլուն աղջիկներ։ Շատերը պատրաստակամ էին վերադառնալու հայրենիք։ Իրենց լեզունների իմացությամբ՝ հայերեն, ֆրանսերեն և այլ լեզուններ, իրենց կեցվածքով, արտաքին աշխարհի հասկացողությամբ, նրանք չափազանց օգտակար կարող են լինել իրենց հայրենիքին, եթե վերադառնան։ Մանավանդ, եթե օգտագործեն միջպետական համագործակցության ծրագրերը:

Այսպիսի ծրագրերը կարող են իրականանալ, եթե ապահովվեն հետևյալ պայմանները.

1. լավ ծրագրեր,

2. անհրաժեշտ աշխատուժ,

3. անհրաժեշտ ֆինանսներ:

Հատկապես պետք է նկատի ունենալ, որ առանց որակյալ աշխատուժի հնարավոր չէ գտնել ֆինանսներ: Շատ դժվար է ֆինանսավորել ծրագրեր, որոնց մեջ համապատասխան հարմար և խելացի մասնագետներ չկան:

Միևնույն ժամանակ` տաղանդի և ֆինանսների վերադարձը դեպի նոր զարգացող երկրներ, ինչպիսինն է Հայաստանը, հնարավոր է միայն վստահության հարցը լուծելու պարագայում, որը քաղաքական և բարոյական կախում ունի։ Թող մեր այսօրվա ղեկավարությունը և նաև վաղվա ղեկավարությունը լավ մտածեն այս հարցի շուրջ:

Վստահությունն անհապաղ պետք է: Այդ վստահության մթնոլորտը պետք է ստեղծվի թե՛ Հայաստանի ներսում, թե՛ Հայաստանից դուրս, որպեսզի ներգաղթող լավագույն մասնագետները կարողանան իսկապես օգտակար աշխատել ի շահ մեր հայրենիքի զարգացման և ապահովության։

Share Button